Al vanaf de vroege Oudheid, en door de eeuwen heen, hebben rationele denkers treffende uitspraken gedaan over het fenomeen religie:
Xenophanes van Colophon
Grieks filosoof en dichter, ca. 570-475 v.C
-"De Ethiopiërs maken hun goden zwart en geven hen een platte neus; de Thraciërs zeggen dat ze blauwe ogen en rood haar hebben. Als ossen en paarden handen hadden en konden schilderen, zouden de ossen hun goden ongetwijfeld als ossen afbeelden en paarden zouden hen als paarden schilderen."
_____
Epicurus
Grieks filosoof, ca. 341-270 v.C
-"Wil God kwaad voorkomen, maar kan hij niet?
Dan is hij niet almachtig.
Kan hij wel, maar wil hij niet?
Dan is hij kwaadaardig.
Kan hij wel en wil hij wel?
Waar komt dan het kwaad vandaan?
Kan hij niet en wil hij niet?
Waarom noemt men hem dan God?"
_____
Voltaire
Frans schrijver, essayist en filosoof, 1694-1778
-"Het is moeilijk dwazen te bevrijden van de ketenen die ze vereren."
-"Nou, nou, mijn beste man, dit is niet het moment om vijanden te maken."
(Nadat een priester hem vroeg Satan te verwerpen).
-"Alle mensen worden geboren met een neus en tien vingers, maar niemand werd geboren met kennis van God."
-"Ieder die het vermogen heeft om je absurditeiten te laten geloven heeft het vermogen om je onrechtvaardigheden te laten plegen."
-"Zolang mensen in absurditeiten geloven zullen ze wreedheden blijven begaan."
-"God is een komiek die speelt voor een gehoor dat te bang is om te lachen."
_____
Thomas Jefferson
Amerikaans filosoof en derde president van de Verenigde Staten, 1743-1826
-"Schudt al die angst over onderdrukkende belemmeringen af, waaronder zwakke geesten slaafs gebukt gaan. Veranker de rede vast in haar zetel, en roep haar oordeel in over ieder feit, iedere mening. Betwijfel stoutmoedig zelfs het bestaan van een God; omdat, als hij bestaat, hij de voorkeur moet geven aan hulde aan de rede boven die aan blinde angst."
-"Het is altijd beter geen denkbeelden te hebben dan verkeerde; om niets te geloven, dan wat onwaar is."
-"Er zal een tijd komen wanneer de mythische verwekking van Jezus, door het Opperwezen als vader, in de baarmoeder van een maagd, op gelijke voet zal staan met de fabel over de verwekking van Minerva in de hersenen van Jupiter."
-"De christelijke God is een wezen met een vreselijk karakter – wreed, wraakzuchtig, wispelturig en onrechtvaardig."
-"In ieder land en in iedere tijd is de priester vijandig tegenover Vrijheid geweest."
-"Wat is het effect van religieuze dwang geweest? Om van de halve wereld dwazen te maken, en de andere helft hypocrieten."
_____
Napoleon Bonaparte
Frans heerser en veldheer, 1769-1821
-"Hoe kan men orde handhaven in een staat zonder religie? Want, wanneer een man stervende van honger is in de nabijheid van een ander die ziek is van het overeten, kan hij zich niet bij dat verschil neerleggen tenzij een autoriteit verklaart: 'God wil het zo.' Religie is prima spul om het gewone volk rustig te houden."
-"Religie weerhoudt de armen ervan de rijken te vermoorden."
-"Ik wordt omgeven door priesters die onophoudelijk herhalen dat hun koninkrijk niet van deze wereld is, en toch leggen ze de hand op alles wat ze kunnen krijgen."
-"Als ik een religie moest kiezen zou de zon, als universele gever van leven, mijn god zijn."
_____
Samuel Taylor Coleridge
Engels dichter en filosoof, 1772-1834
-"Niet één mens in de duizend heeft de sterkte van karakter of de innerlijke goedheid om atheïst te zijn. Ik herhaal het. Niet één mens in de duizend heeft de sterkte van karakter of de innerlijke goedheid om atheïst te zijn."
-"Onderzoek het hele verleden van landen die de Roomse religie aanhangen, en je vindt zonder uitzondering de invloed van dat kwalijke en vervloekte grondbeginsel, dat het doel alle middelen heiligt."
-"Hij die aanvangt met meer van het Christendom te houden dan van de waarheid, gaat dan verder met meer van zijn sekte of kerk te houden dan van het Christendom, en eindigt met het meer van zichzelf houden dan van al het andere."
_____
Charles Lamb
Brits auteur, 1775-1834
-"Ik ben vastbesloten dat mijn kinderen in de religie van hun vader moeten worden opgevoed, als ze kunnen uitvinden welke dat is."
_____
Stendhal
Frans auteur, 1783-1842
-"Alle religies zijn gebaseerd op de vrees van velen en de slimheid van enkelen."
-"Gods enige excuus is dat hij niet bestaat."
_____
John Stuart Mill
Brits filosoof en econoom, 1806-1873
-"God is een woord om uitdrukking te geven aan, niet onze ideeën, maar het gebrek daar aan."
_____
Edgar Allen Poe
Amerikaans schrijver en dichter, 1809-1849
-"Alle religie, beste vriend, is eenvoudig ontstaan uit bedrog, angst, hebzucht, verbeelding en poëzie."
_____
Mikhail Bukanin
Russisch anarchist, 1814-1876
-"Het idee van God betekent de afschaffing van menselijke rede en rechtvaardigheid; het is de meest besliste ontkenning van menselijke vrijheid en eindigt onvermijdelijk in slavernij van de mensheid, zowel in theorie als praktijk. Degene die God wenst te vereren moet geen kinderlijke illusies over deze zaak koesteren, maar moedig afzien van zijn vrijheid en humaniteit." "Alle religies, met hun goden, hun halfgoden, en hun profeten, hun messiassen en hun heiligen, werden geschapen door de bevooroordeelde verbeelding van mensen die de volledige ontwikkeling en het volledig bezit van hun verstandelijke vermogens niet bereikt hadden."
_____
Karl Marx
Duits filosoof, econoom en revolutionair socialist, 1818-1883
-“Religie is de zucht van het onderdrukte schepsel, het hart van een harteloze wereld, en de ziel van zielloze omstandigheden. Het is de opium voor het volk.”
_____
Henri Frederic Amiel
Zwitsers dichter en filosoof, 1821-1881
-"We maken altijd God onze medeplichtige zodat we onze eigen onrechtvaardigheden kunnen legaliseren. Iedere geslaagde slachtpartij wordt gewijd met een Te Deum, en de geestelijkheid is nog nooit tekort geschoten in zijn zegeningen voor iedere zegevierende gruweldaad."
_____
Robert Green Ingersoll
Amerikaans politicus en docent, 1833-1899
-"Iedere kansel is een schandpaal met daaraan een betaalde boosdoener die de rechtvaardigheid van zijn eigen opsluiting verdedigt."
-"Als op enige manier het bestaan van een macht hoger dan de natuur, en onafhankelijk daarvan, aangetoond zou worden, zal er nog tijd genoeg zijn om te knielen. Laten we tot die tijd overeind staan."
-"Ontneem de kerk het wonderbaarlijke, het bovennatuurlijke, het onbegrijpelijke, het onredelijke, het onmogelijke, het onkenbare, het absurde, en er blijft niets behalve een vacuum over."
-"God heeft altijd op zijn scheppers geleken. Hij haatte en hield van wat zij haatten en lief hadden en stond zonder mankeren aan de zijde van de machthebbers. De meeste goden waren dol op offers, en de reuk van onschuldig bloed is altijd beschouwd als een goddelijk parfum."
-"De kerk is altijd bereid geweest hemelse schatten in te ruilen voor contanten."
-"Religie steunt niemand. Het moet ondersteund worden. Het brengt geen tarwe voort, geen koren; het ploegt geen land; het kapt geen wouden. Het is een voortdurende bedelaar. Het leeft van de inspanningen van anderen, en heeft dan de arrogantie voor te wenden dat het de gever steunt."
-"De inspiratie door de Bijbel berust op de onwetendheid van de persoon die haar leest."
-"Het christendom kwam niet met boodschappen van grote vreugde, maar met een bericht van eeuwig leed. Het kwam met de bedreiging van eeuwige marteling op haar lippen. Het betekende oorlog op aarde en verdoemenis in het hiernamaals."
-"Waarom zou ik dezelfde God die zijn kinderen verdronk toestaan mij te zeggen hoe ik de mijne moet opvoeden?"
-"Als een mens, vandaag, de leer van het Oude Testament zou volgen, zou hij een crimineel zijn. Als hij letterlijk de leer van het Nieuwe zou volgen, zou hij krankzinnig zijn."
-"Religie heeft de mens niet geciviliseerd, de mens heeft religie geciviliseerd."
-"Als het ooit mogelijk zal blijken het bestaan van een macht aan te tonen die boven de natuur staat, of daar onafhankelijk van is, zullen we nog tijd genoeg hebben om te knielen. Laten we tot dan fier overeind staan."
-"Blasfemie is een scheldwoord door bijgeloof op gezond verstand geplakt."
_____
Mark Twain (Samuel L. Clemens)
Amerikaans auteur, 1835-1910
-"Het vanzelfsprekend vertrouwen waarmee ik weet dat de religie van een ander dwaasheid is, leert me vermoeden dat het mijne dat ook is."
-"Het zijn niet die delen van de Bijbel die ik niet begrijp die me verontrusten, het zijn die delen die ik begrijp."
-"Ik ben niet bang voor de dood, gezien het feit dat ik voor miljarden en miljarden dood geweest ben voordat ik werd geboren, en daar niet het minste ongemak van ondervonden heb."
-"Religie is geloven wat je weet dat niet waar is."
-"Het oorlogsgebed: “O Heer onze God,help ons hun lichamen bloedig uiteen te rijten met onze granaten; help ons hun bloeiende velden te bedekken met de bleke vormen van hun patriotische doden; help ons de donder van onze kanonnen te overstemmen met het gekrijs van hun gewonden."
-"In religie en politiek worden meningen en overtuigingen in bijna ieder geval tweedehands verkregen, zonder onderzoek."
-"De mens is een religieus dier. Hij is het enige religieuze dier. Hij is het enige dier dat de ware religie heeft – verscheidene zelfs. Hij is het enige dier dat zijn naaste liefheeft als zichzelf en hem de keel afsnijdt als zijn religie niet juist is."
-"De Schepper heeft altijd oog voor de armen. Negen-tiende van zijn ziekte-uitvindingen waren bestemd voor de armen, en die kregen ze.”
-"Het is heel moeilijk de karakerinstelling van die Bijbelse God te doorgronden, het is zo’n warboel van tegenstrijdigheid; van waterige labiliteit en ijzeren vasthoudendheid; van kwezelachtige, abstracte moraal in woorden, en in concreto uitgevoerde helse daden; van vluchtige vriendelijkheid overslaand in permanente boosaardigheid."
_____
Friedrich Nietzsche
Duits filosoof, 1844-1900
-"Ik veroordeel het christendom met de meest verschrikkelijke beschuldiging, die een beschuldiger ooit in z'n mond heeft genomen: Het is de grootste corruptie, die je je kunt voorstellen; het is de ultieme corruptie en de slechtst denkbare corruptie. De christelijke kerk heeft niets onbezoedeld gelaten met z'n verloederende werking. Alles wat van waarde was, heeft het in waardeloosheid doen verkeren; iedere waarheid in een leugen veranderd; iedere vorm van integriteit in iets laag bij de gronds. Het leeft bij de gratie van ellende. Het creeert ellende om zelf te overleven. De zonde bijvoorbeeld is door de kerk uitgevonden en verbeterd: Deze "gelijkheid-van-iedere-ziel-voor-god" is de grootste leugen aller tijden en is het slechtste, dat de mensheid ooit is overkomen.
Om alles wat menselijk is, tegen te spreken. Om het zichzelf geestelijk bevuilen tot een kunst te verheffen. Om het liegen tot iedere prijs. Om z'n aversie en verachting van alle goede en verheven eerlijke instincten. Om z'n parasitisme als enige praktisering van de kerk; met z'n bloedeloze heilige idealen, al het bloed, alle liefde, alle levenshoop opzuigend. Om het hiernamaals als wil tot het ontkennen van ieder realiteitsgevoel
Om z'n kruis als symbool voor de meest ondergrondse samenzwering, die ooit heeft plaatsgevonden, tegen alles wat gezond is .... tegen alles wat mooi is .... tegen iedere vorm van geestelijk welzijn ....tegen iedere vorm van intellect .... tegen iedere vorm van mildheid .... tegen het leven zelf ! Deze eeuwige beschuldiging zal ik op alle muren schrijven, waar er maar muren te vinden zijn. Ik beschik over letters, die blinden kunnen lezen en over woorden, die doven kunnen horen.
Ik noem het christendom de enige grote vervloeking, de enige grote vernedering, de enige grote wraakzucht, waarvoor geen enkel middel boosaardig genoeg, geheim genoeg, clandestien genoeg en klein genoeg is. Ik noem het de enige grootste onsterfelijke vloek op het menselijk ras.
En de mensheid berekent de tijd nog wel vanaf de dag dat deze ellende begon; vanaf de eerste dag van het christendom ! Waarom niet vanaf z'n laatste ? Vanaf vandaag ?"
-"Wat is het, is de mens één van Gods blunders, of is God er één van de mens?"
-"Geloof” betekent niet willen weten wat waar is."
-"In het christendom komt moraal noch religie ergens met de realiteit in contact."
-"Overtuigingen zijn nog gevaarlijker vijanden van de waarheid dan leugens."
-"Een terloopse wandeling door het gekkenhuis bewijst dat geloof niets bewijst."
-"Het was subtiel van God om Grieks te leren toen hij auteur wilde worden – en het niet beter te leren."
-“Het christelijke voornemen om de wereld lelijk en slecht te vinden heeft de wereld lelijk en slecht gemaakt.”
_____
Oscar Wilde
Brits auteur, 1854-1900
-"Het ware mysterie van de wereld is het zichtbare, niet het onzichtbare."
-"Als ik denk aan al het kwaad dat de Bijbel heeft aangericht, wanhoop ik of ik ooit iets kan schrijven dat dit zal evenaren."
-“Religie is niets meer dan sociaal aanvaardbare ontoerekeningsvatbaarheid”
-“Religie is als een blinde die in een zwarte kamer naar een zwarte kat zoekt die er niet is en hem vindt!”
_____
Sigmund Freud
Oostenrijks psychiater, 1856-1939
-"Godsdienst is gegrondvest op een boete voor gemeenschappelijke schuld."
-"Wanneer de mens bevrijd is van religie, heeft hij meer kans een normaal en heilzaam leven te leiden."
_____
George Bernard Shaw
Engels toneelschrijver, 1856-1950
-"Het feit dat een gelovige gelukkiger is dan een scepticus heeft niet meer betekenis dan het feit dat een dronken man gelukkiger is dan een nuchtere. Het geluk van lichtgelovigheid is van goedkope en gevaarlijke kwaliteit."
-"Geen mens die ooit gelooft dat de Bijbel bedoelt wat hij zegt; men is altijd overtuigd dat hij zegt wat men bedoelt."
-"Ik ben een atheïst en daar dank ik God voor."
_____
Chapman Cohen
Engels atheïstische schrijver en docent, 1868-1954
-"Goden zijn fragile dingen; ze kunnen gedood worden door een snuifje wetenschap of een dosis gezond verstand."
-"Het geloof in God is daarom niet gebaseerd op het concept van ontwerp in de natuur. Geloof in ontwerp in de natuur is gebaseerd op het geloof in God. Dingen zijn zoals ze zijn of er nu een God is of niet. Logischerwijs, om in ontwerp te geloven, moet men beginnen met God. Hij, of het, is niet een gevolgtrekking maar een gegeven. Men kan beginnen met het aannemen van een schepper, en dan zeggen dat hij dit of dat deed; maar men kan niet logisch zeggen dat omdat zekere dingen bestaan, er daarom een God moet zijn die ze gemaakt heeft. God is een aanname, niet een conclusie. En het is een aanname die niets verklaart."
_____
Frank Lloyd Wright
Amerikaans architect en schrijver, 1869-1959
-"Ik geloof in God, maar ik spel het Natuur."
_____
Bertrand Russell
Brits filosoof, 1872-1970
-"De mens is een lichtgelovig dier, en moet ergens in geloven; bij afwezigheid van goede gronden voor geloof, neemt hij genoegen met slechte."
-"De mate van iemands emotie is omgekeerd evenredig aan zijn kennis van feiten – hoe minder men weet, hoe meer opgewonden men raakt."
-"Religie is iets dat is overgebleven uit de kinderjaren van onze intelligentie, het gaat verbleken naarmate we rede en wetenschap als onze richtlijnen nemen."
-"De meest primitieve conflicten zijn over die zaken waarover geen goed bewijs vóór of tegen bestaat. Vervolging wordt uitgeoefend in theologie, niet in rekenen."
-"En als er een God zou bestaan, lijkt het me erg onwaarschijnlijk is dat hij zo ongemakkelijke ijdel zou zijn dat hij aanstoot neemt aan degenen die zijn bestaan betwijfelen."
-"Voor zo ver ik me kan herinneren staat er niet één woord in de bijbel dat intelligentie aanprijst."
_____
Albert Einstein
Duits-Amerikaans wis- en natuurkundige, 1879-1955
-"Ik kan mij geen God voorstellen die de objecten van zijn schepping beloont en bestraft, wiens plannen naar de onze gemodelleerd zijn — een God, kortweg, die alleen maar een weergave van de menselijke zwakheid is. Evenmin kan ik geloven dat het individu de dood van zijn lichaam overleeft, hoewel simpele zielen deze gedachte koesteren uit vrees of bespottelijk egocentrisme."
-"Ik geloof niet in de onsterfelijkheid van het individu, en ik beschouw ethiek als een exclusieve menselijke aangelegenheid zonder een achterliggende bovenmenselijke autoriteit."
-"Het idee van een persoonlijke God lijkt mij een antropologisch concept dat ik niet serieus kan nemen. Ik kan mij ook geen wil of doel buiten de menselijke sfeer voorstellen.... De wetenschap is van het ondermijnen van moraliteit beschuldigd, maar die aanklacht is onterecht. Het ethisch gedrag van de mens hoort bindend gegrondvest te zijn op sympathie, opvoeding, en sociale verbanden en behoeften; religieuze gronden zijn niet noodzakelijk. De mensheid zou wel in een armzalige staat moeten verkeren als die in toom gehouden zou moeten worden door vrees voor bestraffing of hoop op beloning na de dood."
-"Ik ben een diep religieuze ongelovige. Dit is een nogal nieuw soort religie. Ik heb nooit een bedoeling of doel aan de natuur toegeschreven, of iets dat begrepen zou kunnen worden als antropomorfisch. Wat ik in de natuur zie is een magnifiek bouwwerk, dat we maar heel beperkt kunnen bevatten, en dat een bedachtzaam persoon met een gevoel van nederigheid moet vervullen. Dit is een waarachtig religieus gevoel dat niets te maken heeft met mystiek. Het idee van een persoonlijke God is mij totaal vreemd en lijkt zelfs naïef."
-"Aangezien onze innerlijke gevoelens uit reproducties bestaan, en combinaties van zintuiglijke indrukken, schijnt het concept van een ziel zonder lichaam voor mij leeg en van betekenis verstoken."
-"Twee dingen zijn oneindig: het universum en de menselijke stupiditeit; en van het universum weet ik het niet zeker."
-"Natuurlijk is het een leugen wat u las over mijn religieuze overtuigingen, een leugen die stelselmatig wordt herhaald. Ik geloof niet in een persoonlijke God en heb dat nooit ontkend, maar het duidelijk uitgesproken. Als er iets in mij is dat religieus genoemd kan worden dan is dat de mateloze bewondering voor de constructie van de wereld in zoverre de wetenschap die kan openbaren."
-"Ik probeer niet me een persoonlijke god voor te stellen; ontzag voor de structuur van de wereld volstaat, voor zo ver onze ontoereikende zintuigen ons toelaten die te appreciëren."
-"Moraliteit is van het grootste belang – voor ons tenminste, niet voor God."
_____
H.L. Mencken
Amerikaans journalist, essayist en satirist, 1880-1956
-“Ik geloof dat religie, in het algemeen, een vloek voor de mensheid is geweest – dat haar geringe en sterk overgewaardeerde diensten aan de ethische zijde meer dan overtroffen zijn door de schade die ze heeft aangericht aan helder en eerlijk denken.”
-“We moeten de religie van een ander respecteren, maar alleen in die zin en tot zo ver als we zijn theorie respecteren dat zijn vrouw beeldschoon is en zijn kinderen begaafd.”
-“Een kerk is een plek waar heren die nooit naar de hemel zijn geweest er over kunnen opscheppen tegen personen die er nooit zullen komen.”
-“Een zondagsschool is een gevangenis waarin kinderen boete doen voor het slechte geweten van hun ouders.”
-“Het is onmogelijk voor te stellen dat het universum bestuurd wordt door een wijze, rechtvaardige en almachtige God, maar het is goed in te denken dat het bestuurd wordt door een Raad van goden.”
-“De theorie schijnt te zijn dat zolang een mens een mislukking is hij één van Gods kinderen is, maar zodra hij slaagt is hij overgenomen door de duivel.”
-“Religie kan kort gedefinieerd worden als een onlogisch geloof in het gebeuren van het onwaarschijnlijke.”
-“Aartsbisschop: Een christelijke geestelijke met een hogere rang dan die welke Christus verwierf.”
-“De belangrijkste bijdrage van het Protestantisme aan het menselijk denken is het overweldigend bewijs dat God een droogstoppel is.”
-“Een paar jaar geleden hebben we psychiaters eindelijk overreed om homoseksualiteit van de lijst van erkende afwijkingen te verwijderen. Misschien is het nu tijd om geloof in God aan die lijst toe te voegen.”
-"Moraal is het juiste doen, ongeacht wat je gezegd wordt. Religie is doen wat je gezegd wordt, ongeacht wat juist is."
_____
Robert Heinlein
Amerikaans SF-auteur, 1907-1988
-"De mens slaagt er zelden of nooit in een god te verzinnen die boven hem staat. De meeste goden hebben de manieren en moraal van een verwend kind."
Arthur C. Clarke
Engels science-fiction auteur en uitvinder, 1917-2008
-"Het is gemeenplaats dat bijna iedere sekte, cultus, of religie wetgeving zal uitvaardigen om haar overtuiging in wetten om te zetten zodra het de politieke macht heeft bereikt om dit te kunnen doen."
-"Uiteindelijk wil ik mijn vele Boeddhistische, Christelijke, Hindoe, Joodse en Moslim vrienden ervan verzekeren dat ik oprecht geloof dat de religie, die het Lot jullie heeft toebedeeld, heeft bijgedragen tot jullie gemoedsrust (en vaak ook, zoals de Westerse wetenschap nu node toegeeft, aan jullie fysiek welbehagen). Misschien is het beter wat kinds en gelukkig te zijn dan dan normaal en ongelukkig. Maar het beste zou zijn dat je normaal en gelukkig was. Het zal voor onze nakomelingen de grootste uitdaging zijn om dat te verwezenlijken. Het kan er zelfs voor bepalend zijn of we überhaupt een toekomst zullen hebben."
-"Ik pleit voor de vrijheid van iedere instemmende volwassen creationist om welke intellectuele perversiteit dan ook te bedrijven in private kring; maar kinderen en argelozen moeten tegen hen in bescherming worden genomen."
-"Misschien bestaat onze rol op deze planeet er niet in God te vereren – maar om Hem te scheppen."
_____
Madalyn Murray O’Hair
Amerikaans atheïstisch
activiste, 1919-1995
-“Religie heeft meer ellende aan de gehele mensheid, in ieder stadium van de menselijke geschiedenis, veroorzaakt dan enig ander enkel idee.”
-“Een atheïst gelooft dat een ziekenhuis moet worden gebouwd in plaats van een kerk. Een atheïst gelooft dat een daad moet worden gesteld in plaats van een gebed gezegd. Een atheïst streeft naar betrokkenheid met het leven en niet naar ontsnapping in de dood. Hij wil ziekten overwonnen, armoede verdwenen, oorlogen uitgebannen.”
_____
Isaac Asimov
Amerikaans prof. biochemie en auteur, 1920-1992
-"Als kennis problemen kan veroorzaken, is het niet door onwetendheid dat we die problemen oplossen."
-"Mits goed gelezen, is de Bijbel het krachtigste argument voor atheïsme ooit."
-“Ik verwacht dat de dood het niets is, en omdat het me bevrijd heeft van alle mogelijke angsten voor de dood, ben ik dankbaar voor het atheïsme.”
-"Stelt u zich de mensen eens voor die zulke dingen geloven, en die zich er niet voor schamen al datgene totaal te negeren dat door geduldig onderzoek te voorschijn is gebracht door scherpe geesten in alle eeuwen sinds de bijbel geschreven is. En het zijn deze onwetende mensen, de minst ontwikkelden, met de minste verbeeldingskracht, de minst denkenden onder ons, die zichzelf tot gidsen en leidslieden voor ons allen willen maken; die ons hun futloze en kinderlijke geloven willen opdringen; die onze scholen, onze bibliotheken en onze huizen willen binnendringen. Daar maak ik mij persoonlijk erg kwaad over."
-"Ik ben een atheïst, door en door. Het heeft lang geduurd voor ik dat kon zeggen. Ik was al jaren en jaren atheïst, maar op de een of andere manier vond ik het intellectueel niet respectabel om te zeggen dat men atheïst was omdat dit kennis veronderstelde die men niet had. Ergens was het beter om te zeggen dat men humanist was of agnostisch. Uiteindelijk besloot ik dat ik een wezen was met zowel gevoel als rede. Gevoelsmatig ben ik een atheïst. Ik heb geen bewijs om aan te tonen dat God niet bestaat, maar mijn vermoeden daarover is zo sterk dat ik mijn tijd er niet aan wil verknoeien."
-"Als ik niet atheïst zou zijn, zou ik geloven in een God die verkoos mensen te redden op basis van de totaliteit van hun leven, en niet de inhoud van hun woorden. Ik denk dat hij een eerlijke en deugdzame atheïst zou verkiezen boven een TV-predikant wiens iedere woord God, God, God is, en wiens iedere daad smerig, smerig, smerig is.
-"Enige tijd geleden, toen een religie-aanhanger me in grove termen kapittelde, stuurde ik hem een kaart met de tekst, "Ik weet zeker dat u gelooft dat ik naar de hel ga als ik sterf, en dat als ik daar ben ik al de pijn moet doorstaan, en al het lijden en de martelingen die het sadistisch vernuft van uw godheid kan verzinnen , en dat die martelingen voor eeuwig zullen doorgaan. Vindt u dat nog niet genoeg? Moet u mij ook nog uitschelden?"
_____
Gore Vidal
Amerikaans auteur en essayist, 1925-2012
-"Als mensen één keer theologie beginnen aan te hangen, verliezen ze voor altijd hun verstand. Er zijn meer mensen vermoord in de naam van Jezus Christus dan van enige andere naam in de geschiedenis van de wereld."
-"Het grote onnoembare kwaad in het hart van onze samenleving is monotheïsme. Vanuit een barbaarse tekst uit het Bronzen Tijdperk zijn drie anti-humane religies ontstaan – Jodendom, Christendom en Islam. Het zijn hemel-god religies. Ze zijn, letterlijk, patriarchaal – God is de Almachtige Vader – vandaar de 2000 jaar lange verachting voor vrouwen in die landen die aangetast werden door de hemelgod en zijn aardse mannelijke gedelegeerden."
_____
Jules Feiffer
Amerikaans cartoonist, 1929
-"Christus stierf voor onze zonden. We mogen zijn martelaarschap niet betekenisloos maken door die niet te bedrijven."
Desmond Tutu
Zuid-Afrikaans Anglicaans geestelijke, 1931
-"Toen de zendelingen naar Afrika kwamen, hadden zij de Bijbel en wij het land. Ze zeiden “Laten we bidden.” We sloten onze ogen. Toen we ze weer openden hadden wij de Bijbel en zij het land."
_____
Steven Weinberg
Amerikaans natuurkundige en Nobel Prijs winnaar, 1933
-"De inspanning om het universum te begrijpen is een van de weinige dingen dat het menselijke leven een beetje verheft boven het niveau van een komedie, en het wat van de gratie van een tragedie verleent."
-"Religie is een belediging voor de menselijke waardigheid. Zonder dat zouden we goedaardige mensen hebben die goede dingen doen, en kwaadaardige mensen die kwade dingen doen. Maar om goedaardige mensen kwade dingen te laten doen hebben we religie nodig."
-"Alle logische argumenten kunnen teniet worden gedaan door eenvoudig te weigeren logisch te redeneren."
-"Een van de grote prestaties van de wetenschap is, hoewel ze het niet onmogelijk maakt voor intelligente mensen om religieus te zijn, ze het tenminste mogelijk voor ze maakt om niet religieus te zijn. Die prestatie mogen we ons niet laten ontschieten."
-"Hoe meer het universum doorgrondelijk lijkt, hoe meer het ook zinloos lijkt."
Carl Sagan
Amerikaans astronoom, astrofysicus en auteur, (1934-1996)
-"Je kunt een gelovige nergens van overtuigen; want zijn geloof is niet op bewijs gegrond, het is gegrond op een diepgewortelde behoefte te geloven."
-"Buitengewone beweringen vereisen buitengewoon bewijs."
-"Atheïsme is meer dan alleen de wetenschap dat goden niet bestaan, en dat religie hetzij een vergissing dan wel een oplichting is. Atheïsme is een standpunt, een geestesgesteldheid dat objectief de wereld beschouwt, onbevreesd, altijd trachtend alle dingen als onderdeel van de natuur te zien."
-"Het leven is slechts een kortstondige glimp op het wonder van het ontzagwekkende universum, en het is treurig te zien hoe velen het weg dromen in spirituele fantasie."
-"Het is beter het universum te begrijpen zoals het werkelijk is dan te volharden in een waanbeeld, hoe bevredigend en geruststellend dan ook."
-"Een celibataire geestelijkheid is vooral een goed idee omdat het leidt tot beteugeling van erfelijke neigingen tot fanatisme."
-"Het idee dat God een enorme blanke man met een golvende baard is die in de lucht zit en het neervallen van iedere mus bijhoudt is bespottelijk. Maar als men met ‘God’ het stel natuurkundige wetten bedoelt die het universum sturen, dan is er duidelijk zo’n God. Die God is emotioneel onbevredigend... het is niet erg logisch om tot de zwaartekracht te bidden."
-“Als Jezus letterlijk ter hemel steeg en met de snelheid van het licht reisde, heeft hij ons melkwegstelsel nog niet verlaten.”
_____
Woody Allen
Amerikaans auteur, acteur en filmregisseur, 1935
-"Als God bestaat, hoop ik dat hij een goed excuus heeft."
_____
George Carlin
Stand-up comedian, 1937-2008
-“Religie heeft mensen er van overtuigd dat er een onzichtbare man is ... die in de lucht woont. Die alles in de gaten houdt, iedere minuut van iedere dag. En de onzichtbare man heeft een lijst van tien specifieke dingen die hij je niet wil laten doen. En als je een van die dingen doet, stuurt hij je naar een speciale plaats, van branden en vuur en rook en marteling en verschrikking waarin je voor eeuwig moet leven, en lijden, en lijden, en branden, en krijsen, tot aan het einde der tijden ...
Maar hij houdt van je. Hij houdt van je. Hij houdt van je en heeft geld nodig.”
-"Ik heb even veel gezag als de paus. Ik heb gewoon niet zo veel mensen die het geloven."
_____
Richard Dawkins
Engelse etholoog, evolutiebioloog en auteur, 1941
-"Wees dankbaar dat u een leven heeft, en geef uw ijdele en vooringenomen verlangen op naar een tweede."
-"Ik ben tegen religie omdat dat ons voorhoudt tevreden te zijn met het niet begrijpen van de wereld."
-"Het ontbreekt religieus geloof niet alleen aan bewijs, haar onafhankelijkheid van bewijs is haar grootste trots en wordt vanaf de daken omgeroepen."
-"De God van het Oude Testament is aantoonbaar het meest onaangename karakter in alle fictie: jaloers, en daar trots op; een kleinzielige, onrechtvaardige, wrokkige regelneef; een wraakzuchtige, bloeddorstige etnische zuiveraar; een vrouwenhatende, homofobische, racistische, kindermoordende, genocidale, verderfelijke, megalomane, sadomasochistische, grillige boosaardige dwingeland."
-"Wij zijn allen atheïsten wat betreft de meeste goden waarin gemeenschappen ooit geloofden. Sommigen van ons gaan alleen één god verder."
-"Als één persoon lijdt aan waanbeelden noemt men het waanzin. Als veel mensen aan een waanbeeld lijden wordt het religie genoemd."
-"Om fair te zijn, veel van de bijbel is niet helemaal slecht maar gewoon raar, zoals men mag verwachten van een chaotisch bij elkaar geknutselde anthologie van niet bij elkaar horende documenten, samengesteld, herzien, vertaald, vervormd en "verbeterd" door honderden anonieme auteurs, redacteuren en kopieerders, aan ons onbekend en meestal onbekend met elkaar, over een periode van negen eeuwen."
_____
Dan Barker
voormalig predikant, 1949
-"U beschuldigt mij steeds van blasfemie, maar ik kan niet veroordeeld worden voor een misdaad zonder slachtoffer."
-"Als de antwoorden op gebed enkel Gods wil bevestigen, waarom bidden we dan nog?"
-"De waarheid vereist geen geloof. Wetenschappers slaan de handen niet ineen elke zondag, zingende: 'Halleluja, de zwaartekracht is echt! Daar heb ik vertrouwen in! Ik zal sterk staan! Mijn hart gelooft dat wat omhoog, omhoog, omhoog gaat, neer, neer, neer moet komen! Amen!' Als ze dat zouden doen, zouden we denken dat ze daar erg onzeker over moeten zijn."
-"U gelooft in een boek dat gaat over sprekende dieren, tovenaars, heksen, demonen, stokken die in slangen veranderen, voedsel dat uit de lucht valt, mensen die op water lopen, en nog veel meer magische, absurde en primitieve verhalen, en dan zegt u dat wij degenen zijn die hulp nodig hebben?"
_____
Christopher Hitchens
Brits-Amerikaanse journalist, publicist en literatuurcriticus, 1949-2011
-"Menselijk fatsoen is niet afgeleid van religie. Het ging er aan vooraf."
-"Wat zonder bewijs beweerd kan worden, kan zonder bewijs afgewezen worden."
-"Kinderen angst aanjagen met een beeld van de hel, vrouwen beschouwen als inferieure schepsels – is dat goed voor de wereld?"
-"Veel religies benaderen ons tegenwoordig met innemende grijns en uitgestoken handen, als een glibberige handelaar in een bazar. Ze bieden troost en saamhorigheid en verheffing, concurrerend zoals op de marktplaats. Maar we doen er goed aan te herinneren hoe barbaars ze zich gedroegen toen ze sterk waren en iets aanboden dat men niet kon weigeren."
-"Toen de gouverneur van Texas werd gevraagd of de Bijbel ook in het Spaans moest worden onderwezen, antwoordde hij dat ‘als Engels goed genoeg voor Christus was, is het goed genoeg voor mij.’"
-"Het kan wel zo zijn dat de Bijbel mensenhandel rechtvaardigt, of etnische zuiveringen, of slavernij, of een bruidsschat, of willekeurige uitroeiing, maar daar hoeven we ons niet aan te houden omdat die samengesteld werd door primitieve, onbeschaafde menselijke zoogdieren."
-"Ik denk dat de voornaamste reden waarom ik religie altijd verafschuwd heb, haar achterbakse tendens is om het denkbeeld te insinueren dat het universum ontworpen werd met ‘jou’ in gedachte, of, erger nog, dat er een goddelijk plan bestaat waar je in past, of je het nu weet of niet. Dat soort bescheidenheid is mij te arrogant."
-"We moeten het klip en klaar stellen. Religie stamt uit een periode in de menselijke voorhistorie toen nog niemand – zelfs de grote Democritus niet die concludeerde dat alle materie uit atomen bestond – ook maar enig idee van de werkelijkheid had. Het stamt uit de angstig schreiende kindertijd van onze soort, en is een kinderachtige poging tegemoet te komen aan onze onontkoombare behoefte aan kennis (en troost, geruststelling en andere kinderlijke noden). Tegenwoordig weet de laagst opgeleide van mijn kinderen veel meer over de natuurlijke orde dan enige van de grondleggers van religie, en ik denk graag – hoewel het verband niet helemaal bewezen kan worden – dat dit de reden is waarom ze niet geïnteresseerd zijn in het naar de hel sturen van hun medemens."
-"Alles over het christendom is vervat in het pathetische beeld van “de kudde”."
-"We zijn Galileo enorm veel verschuldigd voor het ons verheffen van het stupide geloof in een Aarde-gecentreerd of mens-gecentreerd (laat staan God-gecentreerd) systeem. Heel letterlijk zette hij ons op onze plaats en vergunde hij ons verder te gaan met buitengewone vorderingen in de wetenschap."
-"Diegenen onder ons die de geschiedenis bestuderen zijn gewend aan haar schattingen en ambiguïteit. Dat is waarom we tiendehands rapporten van angstige en ongeletterde onwetenden die beweren wonderen gezien te hebben of ontmoetingen te hebben gehad met messiassen en profeten en verlossers die net als zij slechts mensen waren, niet letterlijk nemen. En dit is ook waarom we ons nooit zullen schikken naar de dictaten van degenen die een fanatiek geloof vertonen in zekerheid en openbaring."
-"Jezus is de Kerstman voor volwassenen."
-"Onze wapens zijn de ironische geest tegenover de letterlijke; de open geest tegenover de goedgelovige; het onbevreesd volgen van de waarheid tegenover de angstige en verwerpelijke machten die beperkingen willen stellen aan onderzoek (en die stompzinnig beweren dat we al over alle waarheid beschikken die nodig is). En bovenal, we vereren het leven boven de cultus van dood en mensenoffers en we zijn niet bang voor de onvermijdelijke dood, maar eerder voor een mensenleven dat verkrampt en misvormd wordt door een pathetische behoefte aan stompzinnige verheerlijking, of het deerniswekkend geloof dat de natuurwetten positief zullen reageren op ons gejammer en bezweringen."
-"Ik ben zelf van tijd tot tijd arrogant genoemd, en hoop die titel nogmaals te verdienen, maar te beweren dat ik de geheimen van het universum en zijn schepper doorgrond – die bescheidenheid gaat mijn eigenwaan te boven."
-"Het aanbod van zekerheid, het aanbod van volledige bescherming, het aanbod van een onverzettelijk geloof dat niet kan buigen, is een aanbod van iets dat niet de moeite van het hebben waard is. Ik wil mijn leven leiden met steeds het risico dat ik nog lang niet genoeg weet; dat ik niet genoeg begrepen heb; dat ik niet genoeg kan weten; dat ik altijd begerig zal opereren op de grenzen van een potentieel aan toekomstige wetenschap en wijsheid. Ik zou het niet anders willen."
-"Neem het risico voor jezelf te denken, en je zal veel meer geluk, waarheid, schoonheid, en wijsheid tegenkomen."
-"Het enige standpunt dat me geen cognitieve dissonantie oplevert is het atheïsme. Het is niet een geloofsbelijdenis. De dood is zeker, en vervangt zowel de lokroep van het Paradijs als de angst voor de Hel. Het leven is op deze aarde, met al haar mysterie en schoonheid en pijn, en moet daarom meer intens geleefd worden: we vallen en staan op, we zijn bedroefd, zelfverzekerd, onzeker, voelen eenzaamheid en vreugde en liefde. Meer is er niet; maar ik hoef ook niets meer."
-"Religie ziet uit naar de vernietiging van de wereld... Wellicht ten dele bewust dat haar onbewezen argumenten niet helemaal overtuigend zijn, en misschien verontrust over haar eigen gulzige accumulatie van wereldse macht en rijkdom, is religie nooit opgehouden met het afroepen van de Apocalyps en de Dag des Oordeels."
-"Religie is een menselijk product. Zelfs de mensen die het maakten kunnen het er niet over eens worden wat hun profeten of verlossers of goeroes eigenlijk zeiden of deden."
-"Ik probeer mijzelf van illusies en waanbeelden te weerhouden, en voel me daarom gerechtigd anderen van hetzelfde te weerhouden, tenminste zolang ze weigeren hun fantasieën voor zichzelf te houden."
_____
Douglas Adams
Engels auteur, 1952-2001
-‘”Ik weiger te bewijzen dat ik besta,” zei God, “want bewijs ontkent geloof, en zonder geloof ben ik niets.”’
_____
Dirk Verhofstadt
Belgisch publicist, 1955
-"Moslimhaat, christenhaat en jodenhaat zijn uitvloeisels van religies zelf, niet van de rede. We mogen religies niet langer aanvaarden als basis van de moraal. Ze zijn immers onverdraagzaam tegenover andersdenkenden en teveel gericht op macht en onderdrukking. Ze zijn gericht tegen het kosmopolitisme en het individualisme. Ze staan haaks op het recht op zelfbeschikking. De geschiedenis leert ons dat waar men regeert in naam van God, de mens ten ondergaat. Juist daarom moeten we religies als basis voor de moraal vervangen door het atheïsme. Door afstand te nemen van die almachtige, alwetende en dictatoriale God zullen we juist dichter tot onze medemens komen."
_____
Jon Stewart
Amerikaans presentator, acteur, producent en auteur, 1962
-“Religie. Het heeft mensen hoop gegeven in een door religie verscheurde wereld.”
_____
Sam Harris
Amerikaans neurowetenschapper en auteur, 1967
-“Wanneer een mens zich verbeeldt dat hij alleen maar de waarheid van een stelling, zonder bewijs, hoeft te geloven – dat ongelovigen naar de hel gaan, dat joden het bloed van zuigelingen drinken – wordt hij tot alles in staat.”
-“De President van de Verenigde Staten (Vert.: George Bush jr.) heeft meer dan eens beweerd in dialoog te zijn met God. Als hij zou zeggen dat hij met God sprak door zijn haardroger, zou dit een nationale noodtoestand inluiden. Het ontgaat mij hoe de toevoeging van een haardroger die bewering nog bespottelijker of beledigender zou maken.”
-“In feite is ‘atheïsme’ een term die zelfs niet zou moeten bestaan. Niemand hoeft zichzelf ooit te identificeren als een ‘non-astroloog’ of een non-alchemist’.”
-“Theologie is onwetendheid met vleugels.”
-“Het wordt tijd om toe te geven dat geloof niets meer is dan de vergunning die religieuze mensen elkaar geven om te blijven geloven waar de rede tekortschiet.”
-“We hebben de Gulden Regel gelezen en die als een briljante samenvatting van onze ethische impulsen beoordeeld. En dan komen we nog één van Gods morele voorschriften tegen: als een man in de huwelijksnacht ontdekt dat zijn vrouw geen maagd is, moet hij haar dood stenigen voor haar vaders deur.” (Deuteronomium 22:13-21)
-“Wanneer men de houdbaarheid van een bewering overweegt, is men of bezig met een eerlijke beoordeling van bewijs en logische argumenten, of men is dat niet. Religie is één van die gebieden in onze levens waarin mensen zich verbeelden dat een of andere afwijkende standaard van intellectuele integriteit van toepassing is.”
-"Zeg tegen een vrome christen dat zijn vrouw hem bedriegt, of dat bevroren yoghurt een mens onzichtbaar kan maken, en hij zal waarschijnlijk net zoveel bewijs eisen als ieder ander, en alleen zo ver overtuigd raken als je kunt bewijzen. Zeg tegen hem dat het boek dat hij naast zijn bed bewaart geschreven werd door een onzichtbare godheid die hem met eeuwig vuur zal bestraffen als hij niet iedere ongelooflijke bewering over het universum accepteert, en hij schijnt geen enkele vorm van bewijs te verlangen."
_____